Resaca

Teatro líquido

| Manuel Xestoso |

 

resaca

Foto: Aitor Uve

 

En Perplexo, a penúltima montaxe de ilMaquinario, filtrábase o pensamento de Zygmunt Bauman como sustento da idea de que o individuo contemporáneo perdeu os vínculos que o vencellaban coa sociedade e coas súas orixes. Os conceptos emanados do capitalismo globalizador –mobilidade, emprendemento, flexibilidade– conducen a un individualismo curtopracista que desemboca en desorientación e abraio. Perplexo reflectía con lucidez sobre os efectos de asumir os parámetros impostos por un sistema que privatiza o sentido e que despoxa de instrumentos de análise crítica á cidadanía.

En Resaca, a referencia a Bauman declárase expresamente dende o principio, tomando como referencia a súa obra Amor líquido: a modernidade líquida é unha continuación desorganizada da modernidade, onde as posicións sociais cambian de xeito fluído, de modo que os individuos vagan por diferentes identidades, valores e inclinacións, deambulando por elas segundo as tendencias do consumismo.

Quizais esta última parte –a que ten que ver coas tendencias do consumismo– é a que marca o ton deste espectáculo: hai unha renuncia á identidade creada nas anteriores montaxes da compañía en beneficio diso que se deu en chamar posdrama , e a forza do argumento se ve menoscabada polo discurso que o defende. Todos os tópicos destes exercicios supostamente posdramáticos están presentes nunha función que, como consecuencia, perde gran parte da personalidade que ilMaquinario lograba transferirlle aos seus traballos.

Talvez a clave está en que se acepta un código que é, precisamente, o imposto polo sistema que se critica e que ten a ver co que poderiamos chamar efecto zapping: unha sucesión de saltos sen rumbo aparente que levan a surfear por moitas superficies sen afondar en ningunha. Unha fragmentación do existente que pon todo ao mesmo nivel e onde todo pode cohabitar con todo sen prestar atención as contradicións –dende as decisións de alta política ata Naranjito– opera creando realidade onde só existe simulacro. E –os peores presaxios de Baudrillard parecen materializarse– xera un exemplo de uso ilusorio da liberdade: existe liberdade para observar o que outros fan pero non para dotar de intención os nosos actos.

O que diferencia Resaca doutros ensaios escénicos que xogan con esta fórmula é que ilMaquinario conta coa intelixencia e a vocación política suficientes para implicar ao espectador no que están contando. O xogo creado entre ficción e realidade apela ao discernimento do público para que se sitúe nunha posición crítica a respecto do que se narra, aínda que o relato quede sempre do lado da ambigüidade.

Hai momentos de gran lucidez que mesmo chegan a rebordar o pensamento de Bauman, o suposto inspirador da peza: a escena en que un personaxe masculino lle suplica atención á súa parella demostra que as formas de amar non cambiaron tanto pola renuncia aos vínculos afectivos estables como á emancipación da muller, que sitúa nun plano de maior igualdade aos participantes nas relacións sentimentais. Cando as cousas se poñen interesantes non parece moi intelixente aplicar o discurso nostálxico –“antes amábase mellor”– sen contar coa opinión da parte que gañou en liberdade de elección: a feminina.

De igual xeito, unha anécdota case banal sobre as ameazas veladas dun cacique de aldea ilustra a miseria dunha sociedade que segue a rexerse pola covardía e polo medo a enfrontarse co poder establecido.

Achádegos coma estes e o talento dos integrantes da compañía confirman que ilMaquinario segue sendo unha referencia inescusable para valorar a evolución do teatro galego. Mais queda a sensación de que a sintaxe escollida e o exceso de ambición aboca a un espectáculo sen argumento –ou a un argumento arbitrario– que lle resta coherencia á mensaxe e consistencia á intención. De que a crítica se reduce a un comentario irónico no que o baleiro despraza o propósito moral e o entretemento substitúe ao verdadeiro teatro político que se persegue.

 

Resaca de ilMaquinario

Dirección: Tito Asorey
Elenco: Melania Cruz, Fernando González, Fran Lareu, Laura Míguez e Vazdim Yukhnevich
Dramaturxia: Ana Carreira e Tito Asorey
Textos: Tito Asorey, Ana Carreira, Melania Cruz, Fernando González, Fran Lareu, Laura Míguez, María Peinado, Vadim Yuknevich
Axudante de dirección: María Peinado
Iluminación: José Manuel Faro ‘Coti’
Deseño de Escenografía: Montse Piñeiro, Laura Iturralde
Vestiario: Yaiza Pinillos
Dirección musical: Vadim Yuknevich
Música en directo: Vadim Yuknevich, Fran Lareu, Fernando González, Melania Cruz e Laura Míguez
Fotografía e Vídeo: Aitor Uve
Deseño gráfico: José Lameiras
Distribución: Carlos Martínez Carbonell (Crémilo)

Auditorio Municipal de Ourense. 27 de xaneiro de 2017.

 

 

 

 

 

Advertisements